Η σύνταξη καταβάλλεται από οργανισμό κοινωνικής ασφάλισης νομίμως και σε κοινό λογαριασμό, κατά την έννοια των άρθρων 1 και 2 του ν. 5638/1932, εφόσον μεταξύ των δικαιούχων περιλαμβάνεται ο συνταξιούχος. Σε περίπτωση πίστωσης του λογαριασμού αυτού, αχρεωστήτως, με σύνταξη μετά τον θάνατο του συνταξιούχου, ο λογαριασμός χρεώνεται με το αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό μέχρι την εξάντληση του υπάρχοντος υπολοίπου. Εάν το υπάρχον υπόλοιπο δεν επαρκεί για την επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών σύνταξης, το ελλείπον ποσό αναζητείται με τη νόμιμη διαδικασία κατ’ αρχάς από τους συνδικαιούχους του λογαριασμού. Το ποσό αυτό δεν αποτελεί στοιχείο της κληρονομίας κατ’ άρθρο 1710 Α.Κ., αφού η οφειλή γεννάται μετά τον χρόνο επαγωγής της κληρονομίας (χρόνο θανάτου). Αντίθετα, οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος δικαιούχου τραπεζικού λογαριασμού, εάν δεν είναι οι ίδιοι συνδικαιούχοι του λογαριασμού αυτού, δεν έχουν κανένα δικαίωμα επί της κατάθεσης (άρθρο 3 του ν. 5638/1932). Επομένως, ο συνταξιοδοτικός φορέας δεν δύναται να στραφεί κατά των κληρονόμων αποβιώσαντος συνταξιούχου εκ μόνης της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων για να αναζητήσει από αυτούς το αχρεωστήτως καταβληθέν στον λογαριασμό του αποβιώσαντος συνταξιούχου ποσό σύνταξης μετά τον θάνατό του. Για να είναι νόμιμος ένας τέτοιος καταλογισμός θα πρέπει το Ταμείο να επικαλεστεί και να αποδείξει πως οι κληρονόμοι του συνταξιούχου πράγματι εισέπραξαν μετά τον θάνατό του τα καταβληθέντα σε τραπεζικό λογαριασμό του οποίου δεν είναι συνδικαιούχοι ποσά.
ΠΗΓΗ: WWW.ADJUSTICE. GR
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Αναφορικώς με το δικαίωμα συνταξιοδότησης λόγω θανάτου- είτε λόγω μεταβίβασης σύνταξης ασφαλισμένου, είτε λόγω απονομής σε δικαιοδόχο μέλος της οικογενείας του αποβιώσαντος- επισημαίνεται ότι δεν αποτελεί , δικαίωμα του ίδιου του αποβιώσαντος, που μεταβιβάζεται με το θάνατό του στα πρόσωπα που κατά το αστικό δίκαιο τον κληρονομούν, εξ ου και δεν θα μπορούσε ο αποβιώσας να διαθέσει αυτά με τη σύνταξη διαθήκης (π.χ. να ορίσει ποιος θα λαμβάνει τη σύνταξή του). [Απ. Γεωργιάδης σε ΑΚ Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, άρθ. 1710 αρ. 42, 43, Παπαντωνίου, Κληρον. Δίκαιο, 1985, παρ. 9α σελ. 43 – Γεώργιος Μπαλής, Κληρονομικόν Δίκαιο, Αφοί Σάκκουλα, Αθήνα 1965, §6 – ΑΠ 111/73 ΝοΒ 74, 877 – ΑΠ 151/81 ΝοΒ 29, 1379 – ΕΑ 1258/2001 ΕλΔ 42, 952 – ΕΑ 7992/2005 Δνη 2009, 561.]. Συνιστά ex lege δικαίωμα , το οποίο διασφαλίζεται πλήρως ακόμη και σε περίπτωση αποποίησης της κληρονομιαίας περιουσίας του αποβιώσαντος, αφού δε συνιστά στοιχείο της περιουσίας.
Εύστοχα το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους αναφέρει ότι «[τ]ο δικαίωμα αυτό δηλ. λήψης συντάξεως αιτία θανάτου ασφαλισμένου] αποκτούν οι δικαιούχοι ιδίω δικαίω (JURE PROPRIO) και απ’ ευθείας από τους συνταξιοδοτικούς νόμους και όχι κληρονομικώ δικαιώματι (JURE HEREDITATIΟ)» [με παραπομπή στον Τούση] για να καταλήξει ότι «η αποποίηση της κληρονομίας του θανόντος δεν θίγει το συνταξιοδοτικό δικαίωμα της συζύγου.» (ομοίως γνωμοδότησε η Νομική Διεύθυνση του Υπουργείου Οικονομικών με το με αρ. πρωτ. 4512/1988 έγγραφό της). Το δε Εφετείο Ιωαννίνων έκρινε στην απόφαση 48/2009 [Δνη 2009, 505] ότι η σύνταξη που λαμβάνει η χήρα αποβιώσαντος εξαιτίας του θανάτου του δεν υπόκειται στις περί συνεισφοράς διατάξεις του Αστικού Κώδικα [δεν συνυπολογίζεται δηλ. κατά τον υπολογισμό των κληρονομικών μερίδων και της νόμιμης μοίρας], αφού δεν αποτελεί παροχή προερχόμενη από την περιουσία του κληρονομούμενου, αλλά από την περιουσία του οικείου ασφαλιστικού οργανισμού, που απονέμεται το πρώτον εκ του νόμου στην ίδια τη χήρα και όχι λόγω κληρονομικής διαδοχής
