«Παραίτηση εργαζομένου κατά τη διάρκεια αναστολής εργασιακής σύμβασης λόγω εκτάκτων μέτρων προστασίας από τον Covid-19»
Η παραίτηση εργαζομένου ( οικειοθελής αποχώρηση) από την εργασία του συνιστά δικαίωμα για την από μέρους του καταγγελία της εργασιακής σύμβασης και αποτελεί μονομερή δήλωση βούλησης και αναιτιώδη, ήτοι ανεξάρτητη από την ύπαρξη αιτίας για την οποία λαμβάνει χώρα, με απλά λόγια είναι έγκυρη και νόμιμη και χωρίς επίκληση ορισμένου λόγου(669 παρ. 2 ΑΚ, 1 του Ν.2112/1920 και 1,5 του Ν. 3198/1955 ). Κάθε δικαίωμα- αντίστοιχα και το εργασιακό ως αναιτιώδες- πρέπει να ασκείται σύννομα και σε καμία περίπτωση καταχρηστικά αλλά πάντα σύμφωνα με όσα υπαγορεύουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικοοικονομικός σκοπός του δικαιώματος( ΑΚ 174, 180, 281), κατά τα όσα έχουν δεχθεί κατά καιρούς και τα πολιτικά δικαστήρια( ενδεικτικά Άρειος Πάγος 237/2019, 729/2018 κ.ά). Συνθήκες και περιστατικά αναπότρεπτα με μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης οφειλόμενα σε παροδικά γεγονότα που αποτελούν κατά το σύνηθες ανωτέρα βία- όπως η περίπτωση διακοπής εργασιών επιχειρήσεων με πράξη αρχής χωρίς υπαιτιότητα εργοδότη, όπως είναι και αυτή της πανδημίας- δικαιολογούν την καταγγελία της εργασιακής σύμβασης από πλευράς εκάστου των μερών( είτε από εργοδότη, είτε από εργαζόμενο) στο μέτρο που υπάρχει ολική και διαρκής αδυναμία του εργοδότη να αποδέχεται την εργασία του μισθωτού. Αντίθετα, εάν υπάρχει προοπτική επανέναρξης της επιχείρησης, δε μπορεί να λυθεί η εργασιακή σύμβαση.
Με την επιβολή μέτρων περιορισμού των επαγγελματικών δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων για λόγους δημόσιας υγείας, εξεδόθησαν πράξεις νομοθετικού περιεχομένου με τις οποίες καθορίστηκαν, μεταξύ άλλων, και εργασιακά ζητήματα.
Με μια εξ αυτών των πράξεων που εκδόθηκε στην Α φάση της πανδημίας ( ΠΝΠ 01-05-2020, ΦΕΚ Α/90/01-05-2020), προβλέπεται είτε επέκταση του χρόνου αναστολής της εργασίας επιχειρήσεων- πληττόμενων εκ του covid-19 , ή όσων υποχρεωτικά διέκοψαν λειτουργία με πράξη δημόσιας αρχής, είτε υπό περιπτώσεις και δυνητικώς ανάκληση αναστολής τους ή και κατάργησης της αναστολής και επαναφοράς μόνιμης των εργαζομένων, εφόσον έχει καταργηθεί η αναστολή για τουλάχιστον 40% επί των εργαζομένων της επιχείρησης που τελούσαν σε αναστολή, και εφόσον η αναστολή των εργασιακών συμβάσεων έχει διαρκέσει τουλάχιστον 15 ημέρες. Απαγορεύεται ο εργοδότης να προβεί σε καταγγελία σύμβασης, και, εφόσον το κάνει, η εν λόγω καταγγελία είναι άκυρη. Δεν υπάρχει απαγορευτική ρήτρα για την περίπτωση που ο εργαζόμενος επιθυμεί τη λύση της εργασιακής σύμβασης, προφανώς γιατί στην περίπτωση της οικειοθελούς αποχώρησης μισθωτού, ο τελευταίος απώλλυται των δικαιωμάτων του για αποζημίωση απόλυσης .
Σύμφωνα με τα παραπάνω, κατ’ αρχήν, είναι δυνατή η άσκηση δικαιώματος καταγγελίας του εργαζομένου στο χρόνο λήξης της αναστολής της εργασιακής σχέσης –,υπό τον όρο ότι θα τηρηθεί προειδοποίηση προς τον εργοδότη( Ν. 3899/2010, άρθρο 17 παρ. 5β, Ν. 3863/2010 άρθρο 74 παρ. 2, Ν. 2112/1920, άρθρα 1 και 4, Ν. 4093/2012 , άρθρο 1 υποπαρ. ΙΑ12). Στον αντίποδα, ο εργοδότης μπορεί να αντιτείνει ότι η παραίτηση δεν είναι έγκυρη γιατί επωφελείται της επιδότησης ασφαλιστικών εισφορών, αφενός, υπάρχει προοπτική επανέναρξης της επιχείρησης του αφετέρου, ωστόσο ενδεχομένως και να μην έχει αντιρρήσεις, ιδίως στην περίπτωση κατά την οποία αντικαστήσει σε εύλογο χρόνο τον αποχωρήσαντα μισθωτό .
Όσον αφορά το νέο εργοδότη, δεν υπάρχει κάποιος περιορισμός, αρκεί ο τωρινός να έχει προβεί στις απαραίτητες διατυπώσεις δημοσιότητας στο σύστημα της ΕΡΓΑΝΗ σχετικά με την αποχώρηση του μισθωτού( άρθρο 38 Ν. 4448/2017: «Ο εργοδότης υποχρεούται να αναγγέλλει, με ηλεκτρονική υποβολή των σχετικών εντύπων που προβλέπονται στην υπουργική απόφαση 295/2014 (Β΄ 2390) στο πληροφοριακό σύστημα του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «ΕΡΓΑΝΗ», κάθε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης μισθωτού ή καταγγελίας σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου ή έργου το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες από την ημέρα αποχώρησης του μισθωτού ή καταγγελίας της σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου ή έργου, αντίστοιχα.
2. Η αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης του μισθωτού θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά είτε από ηλεκτρονικά σαρωμένο έντυπο υπογεγραμμένο από τον εργοδότη και τον εργαζόμενο είτε από εξώδικη δήλωση του εργοδότη προς τον εργαζόμενο, με την οποία τον ενημερώνει ότι έχει χωρήσει οικειοθελής αποχώρησή του και ότι αυτή θα αναγγελθεί στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ». Στην τελευταία περίπτωση, η εξώδικη δήλωση του εργοδότη επιδίδεται στον εργαζόμενο το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες από την οικειοθελή του αποχώρηση και η αναγγελία γίνεται την επόμενη εργάσιμη ημέρα από την επίδοση της εξώδικης δήλωσης. Αν ο εργοδότης δεν τηρήσει εμπρόθεσμα τις υποχρεώσεις αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης, συμπεριλαμβανομένης της υποβολής των συνοδευτικών εγγράφων της παρούσας, η σύμβαση εργασίας θεωρείται ότι λύθηκε με άτακτη καταγγελία του εργοδότη».
