Η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας, είναι δωρεάν κάρτα με την οποία οι ασφαλισμένοι των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) χρησιμοποιούν προκειμένου να έχουν πρόσβαση σε ιατρικώς αναγκαίες και επείγουσες ιατρικές πράξεις (αιφνίδια εκδήλωση της πάθησης αλλά και με εξέλιξη της καταστάσεως της υγείας του ασφαλισμένου κατά τη διάρκεια της προσωρινής διαμονής του σε άλλο κράτος μέλος λόγω προϋπάρχουσας πάθησης γνωστής στον ασφαλισμένο). Οι παροχές σε είδος που χορηγούνται σε κατόχους της κάρτας αυτής περιλαμβάνουν αναγκαίες παροχές και για χρόνιες ή προϋπάρχουσες ασθένειες, υπό τον όρο ότι ο σκοπός διαμονής στη χώρα δεν είναι η περίθαλψη, κατά την προσωρινή διαμονή τους σε μια από τις 28 χώρες της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία, με τους ίδιους όρους και το ίδιο κόστος (σε ορισμένες χώρες, δωρεάν) με τους ασφαλισμένους της εν λόγω χώρας. Σημειώνεται ότι δεν υποκαθιστά δαπάνες εάν το ταξίδι γίνεται αποκλειστικώς για να ληφθεί ιατρική περίθαλψη και δεν εγγυάται τη δωρεάν παροχή υπηρεσιών, δεδομένου ότι τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης κάθε χώρας διαφέρουν, ώστε υπηρεσίες που παρέχονται δωρεάν σε μια χώρα μπορεί να μην παρέχονται δωρεάν σε μια άλλη.
Εφόσον υπάρχει ασφαλιστική ικανότητα στην Ελλάδα, χορηγείται η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας μέσω αίτησης που υποβάλλεται ηλεκτρονικά (www.efkagov.gr, κατηγορία : ασφαλισμένοι, υποκατηγορία: έκδοση ΕΚΑΑ) και αποστέλλεται, κατόπιν ταχυδρομικά σε σύντομο διάστημα.
Οι Ευρωπαίοι ασφαλισμένοι που μετακινούνται από το αρμόδιο κράτος (Ελλάδα) σε άλλο κράτος μέλος για προσωρινή διαμονή, κάτοχοι Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Ασθένειας ή Πιστοποιητικού Προσωρινής Αντικατάστασης, σύμφωνα με τα άρθρα 19 (1) και 27 (1) του Κανονισμού 883/2004 και το άρθρο 25.Α.1 του Κανονισμού 987/2009, δικαιούνται να λαμβάνουν παροχές ασθενείας σε είδος στο κράτος μέλος διαμονής οι οποίες καθίστανται ιατρικά αναγκαίες, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση αυτών των παροχών και τη διάρκεια διαμονής, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία του κράτους μέλους διαμονής .
Επομένως, η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας είναι απολύτως απαιτούμενο έγγραφο ώστε να υφίσταται κάλυψη παροχών ασθενείας σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περίπτωση της προσωρινής σε αυτό διαμονής.
Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν μόνο οι αναγκαίες ιατρικές πράξεις καλύπτονται στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Ασθένειας. Επομένως, σε περιπτώσεις έκτακτες που ο ευρωπαίος Ασφαλισμένος αναλάβει ο ίδιος το κόστος του συνόλου ή μέρους των παροχών σε είδος που του χορηγήθηκαν σε δομές του δημόσιου συστήματος υγείας, στο πλαίσιο του άρθρου 19 του Βασικού Κανονισμού 883/2004 (ΕΚ) κατά την προσωρινή του διαμονή σε κράτος-μέλος, δύναται να του αποδοθεί το κόστος ή μέρος αυτού από τον αρμόδιο φορέα του βάσει των κλιμάκων απόδοσης που παρέχει ο φορέας του τόπου διαμονής μέσω του εντύπου Ε126 και εφόσον η νομοθεσία που εφαρμόζεται από το φορέα του τόπου διαμονής προβλέπει τη δυνατότητα απόδοσης του εν λόγω κόστους (κλίμακες απόδοσης – κρατικές τιμές της χώρας, άρθρο 25.Β.4, 25.Β.5 και 25.Γ.10 του Εφαρμοστικού Κανονισμού (Ε.Κ.) 987/2009).
Η εν λόγω διαδικασία πραγματοποιείται μετά την επιστροφή του Ευρωπαίου ασφαλισμένου στο αρμόδιο κράτος ασφάλισης, υποβάλλοντας όλες τις σχετικές αποδείξεις.
Σε κάθε περίπτωση, οι υπήκοοι των κρατών μελών της ΕΕ δικαιούνται βάσει και σχετικών δικαστικών αποφάσεων (Απόφαση C158/1995, C 1120/1996, Υποθέσεις Kolhll & Decker) ιατροφαρμακευτικής περίθλαψης (π.χ. έξοδα για αγορά γυαλιών οράσεως, ορθοδοντικές εργασίες) σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, χωρίς προέγκριση (διαδικασία που απαιτείται σε περίπτωση νοσηλείας σε νοσοκομείο του εξωτερικού), και με δυναότητα επιστροφής των εξόδων που διενήργησαν κατά το ποσοστό που προβλέπει το κράτος ασφάλισής τους.
Οι δικαιούχοι του επιδόματος ανασφάλιστων υπερηλίκων του ΟΠΕΚΑ (Ν. 4387/2016, άρθρο 93), παρότι δεν υπόκεινται σε κράτηση ασθένειας, δικαιούνται ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής περίθαλψης από τις Δημόσιας Δομές Υγείας με χρήση του ΑΜΚΑ, εφόσον δεν καλύπτονται για παροχές υγείας από τυχόν άλλη παροχή. Επομένως, θεωρούνται ασφαλιστικώς ικανοί και δύναται να αιτηθούν την έκδοση της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Ασθενείας.
Ως προς τη μόνιμη διαμονή των δικαιούχων του επιδόματος ανασφάλιστων υπερηλίκων στο εξωτερικό σημειώνονται τα κάτωθι:
Εάν η διαμονή έχει μεταφερθεί οριστικά σε άλλη χώρα της ΕΕ, απαιτείται υποβολή του εντύπου S1 – επισυναπτόμενο κατωτέρω- με το οποίο βεβαιώνεται το δικαίωμα σε υγειονομική κάλυψη από το κράτος στο οποίο ένας πολίτης είναι ασφαλισμένος και κατοικεί σε τόπο διαφορετικό από αυτόν της χώρας όπου ασφαλίστηκε ή λαμβάνει ασφαλιστικές παροχές (επιδόματα, συντάξεις κλπ). Το εν λόγω έντυπο, το οποίο υποβάλλεται στον ελληνικό υγειονομικό φορέα ή τον φορέα ο οποίος χορηγεί συνταξιοδοτική παροχή, είναι απαιτούμενο, καθώς συνιστά απόδειξη του γεγονότος της μεταφοράς του τόπου διαμονής, ώστε να λαμβάνεται περίθαλψη στο νέο τόπο διαμονής και χρησιμεύει προς εγγραφή στο νέο κράτος και στον φορέα υγειονομικής περίθαλψης αυτού, ώστε να υφίσταται περίθαλψη ως ο πολίτης να ήταν ασφαλισμένος εκεί και υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους της χώρας αυτής.
Τα δικαιώματα που υπάρχουν στη χώρα ασφάλισης (Ελλάδα) και αφορούν το επίδομα ανασφάλιστου υπερήλικα, εξαρτώνται από το θέμα της διαμονής, αφού κατ’ αρχήν ο Έλληνας νομοθέτης με τον Ν. 4387/2016 (άρθρο 93) θέτει ως προϋπόθεση για την καταβολή του επιδόματος τόσο την εικοσαετή διαμονή στην Ελλάδα όσο και την εξακολούθηση διαμονής στην Ελλάδα κατά το χρόνο λήψης του εν λόγω επιδόματος.
Ως προς το ζήτημα αυτό, το υπ’ αριθμ. πρωτ. 163203/17875/2013 πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι η ρήτρα κατοικίας ως προϋπόθεση καταβολής της εν λόγω παροχής είναι θεµιτή, δεδοµένου ότι τέτοιου είδους παροχές αποτελούν έκφραση της αλληλεγγύης εντός ενός κράτους. Μέσω της σύνδεσης της χορήγησης των προνοιακών παροχών µε τον τόπο κατοικίας δηµιουργείται µια αλληλεξάρτηση µεταξύ αξιώσεως χορηγήσεως παροχής και κρατικής χρηµατοδοτήσεως όπως µέσω της καταβολής εισφορών στην κοινωνική ασφάλιση. Πράγµατι, οι προνοιακές παροχές χρηµατοδοτούνται από φόρους. Οι κάτοικοι υπόκεινται απεριορίστως στον φόρο εισοδήµατος εντός του κράτους κατοικίας. Ως µόνιµη διαµονή νοείται η κύρια και µόνιµη εγκατάσταση του προσώπου, δηλαδή ως ο τόπος που έχει καταστεί σύµφωνα µε τη βούλησή του, το σταθερό κέντρο των εν γένει βιοτικών του σχέσεων. Για την ύπαρξη µόνιµης διαµονής δεν απαιτείται µόνον η πραγµατική εγκατάσταση σε ορισµένο τόπο, αλλά πρέπει να προκύπτει ότι η εγκατάσταση αυτή γίνεται µε σκοπό µονιµότητας… Περαιτέρω, η απαίτηση µιας ελάχιστης διάρκειας προηγούµενης µόνιµης και νόµιµης διαµονής στη χώρα για τη χορήγηση παροχών προνοιακού χαρακτήρα και παροχών αλληλεγγύης µη ανταποδοτικού χαρακτήρα, δεν είναι κατ’ αρχήν ασυµβίβαστη ούτε µε τους κανόνες του ευρωπαϊκού δικαίου ούτε με τις διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ωστόσο, από πολλές διατάξεις του ενωσιακού δικαίου, καθώς και από την σχετική νοµολογία ευρωπαϊκών δικαστηρίων προκύπτει ότι η ελάχιστη διάρκεια µόνιµης και νόµιµης διαµονής δεν θα πρέπει να ξεπερνά κάποια όρια. Έτσι, όσον αφορά την ελάχιστη διάρκεια µόνιµης και νόµιµης διαµονής ως προϋπόθεση για τη χορήγηση ακόµα και αµιγώς προνοιακών παροχών, σηµειώνουµε ότι για µεν τους Ευρωπαίους πολίτες και τα µέλη των οικογενειών τους, η θεµελίωση του δικαιώµατος µόνιµης διαµονής, η οποία επέρχεται µετά από πενταετή προηγούµενη διαµονή (και για ορισµένες κατηγορίες προσώπων, µετά από διαµονή µικρότερης διάρκειας) αποκρυσταλλώνει µία σταθερότερη και βαθύτερη ένταξη του διακινούµενου προσώπου στο κράτος υποδοχής, µε αποτέλεσµα την πλήρη εξοµοίωση του νοµικού καθεστώτος του µε τους πολίτες του κράτους υποδοχής και, συνεπώς, την πρόσβαση του διακινούµενου.
Αλλά και οι διατάξεις των Οδηγιών που αφορούν το δικαίωµα διαµονής αφενός, των Ευρωπαίων υπηκόων, για την υπαγωγή στο καθεστώς του επί µακρόν διαµένοντος, περιγράφουν µε ευελιξία το στοιχείο του αδιάλειπτου της διαµονής. Έτσι, όσον αφορά τους Ευρωπαίους πολίτες και τα µέλη της οικογένειάς τους, στο άρθρο 13 του π.δ. 106/2007 ορίζεται ότι: «2. To αδιάλειπτο της διαµονής της παρ. 1 του παρόντος άρθρου δεν θίγεται από προσωρινές απουσίες που δεν υπερβαίνουν συνολικά τους έξι µήνες ετησίως, ούτε από απουσίες µεγαλύτερης διάρκειας για την εκπλήρωση υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας ή από µία απουσία δώδεκα συναπτών µηνών κατ’ ανώτατο όριο, για σοβαρούς λόγους, ιδίως εγκυµοσύνη και µητρότητα, σοβαρή ασθένεια, σπουδές ή επαγγελµατική κατάρτιση ή τοποθέτηση σε άλλο κράτος µέλος ή τρίτη χώρα. .
Η γενική κατεύθυνση που απορρέει από το σύνολο των παραπάνω διατάξεων ως προς το αδιάλειπτο της διαµονής, είναι ότι τουλάχιστον απουσίες που δεν υπερβαίνουν τους 6 µήνες κατ’ έτος αναφοράς ή και απουσίες µακρύτερης διάρκειας που οφείλονται σε σοβαρούς λόγους, δεν αναιρούν ούτε την µονιµότητα της (προηγούµενης) διαµονής ούτε την ενεστώσα κατοικία στη χώρα».
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Σύμφωνα με όσα ανωτέρω επισημάνθηκαν και με βάση όσα γίνονται δεκτά και από τη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων (Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης 4138/2020), εφόσον το διάστημα απουσίας από τη χώρα εγκατάστασης (Ελλάδα) δεν υπερβαίνει τους 6 μήνες κατ’ έτος ή τους 12 συνεχείς μήνες, δεν παραβλάπτει το δικαίωμα για χορήγηση του επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι εάν ο λαμβάνων το επίδομα ανασφάλιστου υπερήλικα λείπει από την Ελλάδα για διάστημα 6 μηνών είτε συνεχόμενα είτε τμηματικά , θεωρείται ότι πρόκειται για πρόσκαιρη απουσία κι όχι για μόνιμη διαμονή σε άλλο κράτος, ιδίως, δε, εφόσον η απουσία αιτιλογείται για λόγους υγείας. Σε αυτή την περίπτωση εκδίδει και χρησιμοποιεί και την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας και δεν διακόπτεται η καταβολή επιδόματος. Εάν υπάρξει απουσία συνεχόμενη κι αδιάλειπτη από την Ελλάδα για παραπάνω από 12 μήνες, θεωρείται ότι υπάρχει νέα διαμονή σε άλλο κράτος οπότε και θα προκύψει πρόβλημα στην καταβολή του επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα( διακοπή αυτού) λόγω μη πλήρωσης των προϋποθέσεών του( διαμονή στην Ελλάδα κατά τον χρόνο λήψης του επιδόματος) και λόγω φορολόγησης του επιδοματούχου ως κατοίκου εξωτερικού βάσει του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
